|
12. yüzyılın İranlı büyük mutasavvıfı Şihâbeddin Sühreverdî (1191),
tasavvuf tarihinin en ilginç simalarından biri olarak kabul edilir.
Şihabedidin Sühreverdî, I. Kılıçarslan zamanında Selçuklu Anadolu'suna
gelmiştir. Fakat çok fazla kalmamış ve Haleb'e yerleşmiş, burada
büyücülük suçundan idam edilmiştir. Bu yüzden Sühreverdî-i Maktul diye
bilinir.
Onun antik İran mistik düşüncesinden ilham alarak geliştirdiği,
temelinde eski antik İran mistik anlayışının nûr kavramı bulunan
teozofik işrak (kalbe doğuş ve aydınlanma) teorisi, özellikle yüksek
bürokrasi ve münevver çevrelerde belli ölçüde bir yankı bulmuşsa da,
felsefî karakterinin ağır basması dolayısıyla fazla yayılma imkânı
bulamamıştır. Nitekim Muhyiddin Arabi'nin Anadolu'ya gelişi,
muhtemelen Şihâbeddin Sühreverdî’nin İşrâkîlik mektebinin sonu olmuş
olmalıdır.
|